Odszkodowanie za słupy energetyczne

Jedną ze specjalizacji naszej Kancelarii są sprawy o odszkodowanie za słupy energetyczne.

Pomagamy właścicielom działek uzyskać zapłatę od firm przesyłowych, które korzystają z ich gruntu bez umowy i bez wynagrodzenia. Dotyczy to nie tylko linii energetycznych, ale również gazociągów, rurociągów oraz sieci wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych i telekomunikacyjnych. Prowadzimy sprawy przed sądami na terenie całego kraju.

Przez wiele lat przedsiębiorstwa przesyłowe skutecznie broniły się jednym argumentem — że prawo do korzystania z gruntu już „zasiedziały”. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. (sygn. P 10/16) oraz potwierdzające go postanowienie Sądu Najwyższego z 19 marca 2026 r. (sygn. II CSKP 1045/24) zasadniczo zmieniły tę sytuację na korzyść właścicieli nieruchomości. Dziś właściciel działki ma znacznie mocniejszą pozycję, aby domagać się wynagrodzenia — zarówno za ustanowienie służebności na przyszłość, jak i za lata bezumownego korzystania z gruntu.

Poniżej odpowiadamy na najczęstsze pytania związane z tematyką odszkodowań za urządzenia przesyłowe. Jeżeli nie znajdą Państwo odpowiedzi na swoje pytanie, zapraszamy do kontaktu z Kancelarią — udzielamy bezpłatnej konsultacji telefonicznej.

Jaki jest najczęstszy i najkosztowniejszy błąd właścicieli działek ze słupami?

Najbardziej kosztownym błędem — ważniejszym nawet niż sam przebieg rozprawy — jest zwlekanie. Działa ono wyłącznie na korzyść przedsiębiorstwa przesyłowego. Roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości przedawnia się z upływem lat, więc każdy rok zwłoki oznacza bezpowrotną utratę wynagrodzenia za najstarszy okres. Równolegle biegnie termin zasiedzenia — dopóki nie zostanie złożony odpowiedni wniosek do sądu, czas pracuje przeciwko właścicielowi.

Drugim częstym błędem jest przyjęcie pierwszej, zaniżonej propozycji ugody. Przedsiębiorstwa przesyłowe niejednokrotnie proponują symboliczne kwoty „za zgodę”, licząc na to, że właściciel nie zna wartości swojego roszczenia. Dlatego przed jakąkolwiek rozmową z zakładem warto poznać realną wartość sprawy.

Co zmienił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. (P 10/16)?

Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodną z Konstytucją utrwaloną wykładnię przepisów (art. 292 w zw. z art. 285 Kodeksu cywilnego), która przez lata pozwalała przedsiębiorstwom przesyłowym twierdzić, że jeszcze przed 3 sierpnia 2008 r. „zasiedziały” służebność gruntową odpowiadającą treścią służebności przesyłu. Trybunał wskazał, że nie można nabyć przez zasiedzenie prawa, które w danym czasie w ogóle nie istniało w systemie prawnym, a ograniczenie prawa własności musi wynikać z wyraźnego przepisu ustawy, a nie z samej wykładni sądowej.

W praktyce oznacza to, że najczęstsza linia obrony przedsiębiorstw — zarzut zasiedzenia oparty na okresie sprzed 2008 r. — straciła podstawy. Stanowisko to potwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z 19 marca 2026 r. (II CSKP 1045/24), przyjmując, że termin zasiedzenia służebności przesyłu nie mógł rozpocząć biegu przed 3 sierpnia 2008 r.

Jakich roszczeń mogę dochodzić — za co należą się pieniądze?

Właścicielowi nieruchomości przysługują co do zasady dwa niezależne roszczenia, które można ze sobą łączyć:

1. Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu — jednorazowa zapłata za to, aby urządzenia mogły legalnie znajdować się na gruncie w przyszłości (art. 305² § 2 Kodeksu cywilnego).
2. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości — zapłata za miniony okres, w którym przedsiębiorstwo korzystało z gruntu bez tytułu prawnego i bez wynagrodzenia (art. 224–225 w zw. z art. 230 i art. 352 Kodeksu cywilnego).

W szczególnych sytuacjach — gdy urządzenia są nieużywane albo posadowiono je z rażącym naruszeniem prawa — możliwe bywa także żądanie ich usunięcia (art. 222 Kodeksu cywilnego). W praktyce jest to jednak przede wszystkim silny argument negocjacyjny.

Ile realnie można odzyskać?

Nie ma jednej stawki — wysokość wynagrodzenia zależy od indywidualnych okoliczności: powierzchni gruntu zajętego przez urządzenia i strefę ich oddziaływania, rodzaju i napięcia linii, ograniczeń w zabudowie, spadku wartości nieruchomości oraz jej przeznaczenia (działka budowlana czy rolna). Ostateczną kwotę ustala biegły rzeczoznawca majątkowy.

Skala potrafi być poważna. W opisanej w mediach sprawie rozstrzygniętej przez Sąd Najwyższy (II CSKP 1045/24) właściciel uzyskał 335 237 zł, a w sprawie z Sądu Okręgowego w Rzeszowie (V Ca 1043/24) właścicielce przyznano jednorazowe wynagrodzenie przekraczające 180 000 zł. Są to przykłady z konkretnych spraw — nie stanowią gwarancji wyniku i każdą sprawę oceniamy indywidualnie.

Słup stoi na mojej działce od kilkudziesięciu lat — czy sprawa jest już przegrana?

Nie. Samo wieloletnie tolerowanie urządzeń nie przesądza o przegranej. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego (P 10/16) i postanowieniu Sądu Najwyższego (II CSKP 1045/24) bieg terminu zasiedzenia nie mógł rozpocząć się przed 3 sierpnia 2008 r. Termin zasiedzenia wynosi 20 lat przy dobrej wierze i 30 lat przy złej wierze (art. 172 Kodeksu cywilnego), a zatem — licząc od 3 sierpnia 2008 r. — upłynąłby najwcześniej 3 sierpnia 2028 r. (dobra wiara) lub dopiero 3 sierpnia 2038 r. (zła wiara). W wielu toczących się dziś sprawach przedsiębiorstwo nie jest już w stanie skutecznie wykazać zasiedzenia.

Jak sprawdzić, czy przedsiębiorstwo ma tytuł prawny do mojej działki?

Punktem wyjścia jest ustalenie, czy korzystanie z gruntu ma podstawę prawną. Warto sprawdzić w szczególności, czy istnieje:

• umowa o ustanowienie służebności przesyłu zawarta z właścicielem,
• decyzja administracyjna zezwalająca na zajęcie gruntu (np. dawna decyzja wywłaszczeniowa),
• wpis służebności w dziale III księgi wieczystej („Prawa, roszczenia i ograniczenia”).

Brak któregokolwiek z tych tytułów zwykle otwiera drogę do dochodzenia roszczeń. Księgę wieczystą można sprawdzić bezpłatnie w przeglądarce Ministerstwa Sprawiedliwości (Elektroniczne Księgi Wieczyste). Co istotne — brak dokumentów po stronie zakładu działa na korzyść właściciela, ponieważ to przedsiębiorstwo musi wykazać, że korzysta z gruntu zgodnie z prawem.

Jakie dokumenty trzeba przygotować, aby wnieść sprawę?

Na początek przydatne są przede wszystkim:

• numer księgi wieczystej nieruchomości oraz dane z ewidencji gruntów (wypis i wyrys),
• dokument potwierdzający tytuł własności (np. akt notarialny, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku),
• zdjęcia i mapy pokazujące przebieg urządzeń przez działkę,
• wszelka korespondencja z przedsiębiorstwem przesyłowym, jeśli była prowadzona,
• informacja o rodzaju i — w miarę możliwości — dacie posadowienia urządzeń.

Nie jest problemem, jeżeli nie posiadają Państwo kompletu dokumentów. Znaczną ich część — w tym dane o przebiegu i historii urządzeń — Kancelaria ustala w toku sprawy, a wysokość wynagrodzenia potwierdza opinia biegłego.

Do jakiego sądu składa się sprawę o służebność przesyłu?

Właściwy jest sąd rejonowy właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Wniosek o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem rozpoznawany jest w trybie postępowania nieprocesowego. Roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości dochodzone jest w procesie — również przed sądem miejsca położenia nieruchomości (jest to właściwość wyłączna). O wyborze konkretnej drogi i sposobie połączenia roszczeń decydujemy na etapie przygotowania sprawy.

Ile wynoszą opłaty i koszty w takiej sprawie?

Pozew o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie podlega opłacie sądowej w wysokości 5% wartości dochodzonej kwoty. Wniosek o ustanowienie służebności przesyłu podlega opłacie stałej określonej w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Do kosztów należy zwykle doliczyć wynagrodzenie biegłego rzeczoznawcy. Dokładny kosztorys — wraz z zasadami honorarium Kancelarii — przedstawiamy po wstępnej, bezpłatnej analizie sprawy.

Jak długo trwa taka sprawa?

Czas trwania zależy przede wszystkim od postawy przedsiębiorstwa oraz od tego, czy w sprawie konieczna będzie opinia biegłego. Część spraw kończy się ugodą jeszcze przed sądem — w kilka miesięcy. Sprawy sporne, wymagające opinii rzeczoznawcy i postępowania w dwóch instancjach, trwają zwykle dłużej. Realny harmonogram przedstawiamy po analizie konkretnej sprawy, bez składania obietnic bez pokrycia.

Czy roszczenia się przedawniają?

Tak — i jest to jeden z najważniejszych powodów, aby nie zwlekać. Roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości przedawnia się co do zasady z upływem 6 lat (a w odniesieniu do roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej — z upływem 3 lat; art. 118 Kodeksu cywilnego). W praktyce oznacza to, że z każdym rokiem właściciel traci możliwość dochodzenia wynagrodzenia za najstarszy okres. Bieg przedawnienia można przerwać, kierując sprawę do sądu. Ostateczną ocenę okresu, za jaki należy się wynagrodzenie, przeprowadzamy indywidualnie.

Odziedziczyłem lub kupiłem działkę ze słupem — czy mogę dochodzić roszczeń?

Co do zasady tak. Uprawnienia związane z własnością nieruchomości przysługują aktualnemu właścicielowi, a w razie dziedziczenia przechodzą na spadkobierców. Szczegóły — w tym okres, za jaki można dochodzić wynagrodzenia — zależą od stanu prawnego nieruchomości i momentu jej nabycia. Ustalamy je podczas analizy sprawy.

Przegrałem już kiedyś taką sprawę — czy wyrok Trybunału coś zmienia?

Być może. Jeżeli wcześniejsze rozstrzygnięcie oddalało roszczenia wyłącznie z uwagi na uwzględnienie zarzutu zasiedzenia sprzed 3 sierpnia 2008 r., wyrok Trybunału Konstytucyjnego (P 10/16) może otwierać drogę do wznowienia postępowania. Obowiązują tu jednak sztywne, krótkie terminy, a dopuszczalność wznowienia w takich sprawach bywa przedmiotem sporu — dlatego każdy taki przypadek wymaga pilnej, indywidualnej oceny. Jeżeli przegrali Państwo taką sprawę w przeszłości, warto zgłosić się do Kancelarii jak najszybciej.

Czy dotyczy to tylko słupów energetycznych?

Nie. Roszczenia przysługują właścicielom nieruchomości obciążonych różnymi rodzajami infrastruktury przesyłowej — nie tylko liniami i słupami energetycznymi, ale również gazociągami, rurociągami, sieciami wodociągowymi, kanalizacyjnymi, ciepłowniczymi oraz telekomunikacyjnymi. Zasady dochodzenia wynagrodzenia są w tych przypadkach zbliżone.

Dlaczego w takiej sprawie warto skorzystać z pomocy adwokata?

Sprawy o służebność przesyłu są sformalizowane i wymagają precyzji — od poprawnego sformułowania żądania, przez właściwe połączenie obu roszczeń, po sprawną współpracę z biegłym rzeczoznawcą. Błąd formalny albo źle skonstruowany wniosek potrafią wydłużyć postępowanie o wiele miesięcy lub obniżyć zasądzoną kwotę. Adwokat prowadzi sprawę od pierwszego pisma po prawomocne rozstrzygnięcie, reaguje na argumenty przedsiębiorstwa i dba o to, aby wysokość wynagrodzenia odpowiadała realnemu obciążeniu nieruchomości.

Warto też pamiętać o różnicy między adwokatem a firmą odszkodowawczą. Sprawy nie „odsprzedaje” — prowadzi ją adwokat, a nie dział sprzedaży lub osoby bez kwalifikacji i doświadczenia.